HET WAPEN VAN DE VOORMALIGE GEMEENTE CAPELLE

M. van Prooijen

Capelle heeft vóór 1815 nimmer over een wapen beschikt.

Dat blijkt uit een brief van 30 oktober 1815 van de toenmalige burgemeester van Capelle, de heer R. Middelkoop, aan de Gouverneur van de provincie Noord-Brabant. In een advertentie in de Staatscourant van 12 januari 1815 had de Hoge Raad van Adel de gemeentebesturen, die nog geen wapen hadden, uitgenodigd het ontwerp van een wapen ter vaststelling bij hem in te zenden. Aanvankelijk meende de burgemeester aan die uitnodiging geen gevolg te moeten geven, daar - zo schreef hij aan de Gouverneur - "men alhier zeer onverschillig stond nopens het nemen van een wapen, ja, zelfs wenste men als - toen liever zonder wapen te blijven." De ontvangst van een extract uit het register van besluiten van de Gouverneur van 19 oktober 1815, nr. 4, waarin de Gouverneur krachtig aandrong op het doen vaststellen van gemeentewapens, had de burgemeester ‘tot ernstig nadenken daarover gebracht’, waardoor hij ‘te rade was geworden een wapen voor ’s Grevelduin-Cappel te doen vervaardigen’. Bij zijn bovengenoemde brief van 30 oktober 1815 voegde hij ‘een aftekening hiernevens, verbeeldende hetzelve eenen hoogen duin, waarop een Kapel zit, op eenen zilveren grond, den boord van boven is van gevlogten eiken bladeren, en voorts zoals op de aftekening te zien is’. (Van die ‘aftekening’, welke zich in het archief der gemeente Sprang- Capelle bevindt,volgt hierna een afdruk).

Burgemeester Middelkoop vervolgt dan in zijn brief: "Voorts dient dat het omschreven wapen alleen is vervaardigd voor de gemeente 's Grevelduin-Cappel, latende voorts aan de Eigenaren der Heerlijkheden van Zuidewijn- en Nederveen-Cappel, thans nog met de gemeente van 's Grevelduin-Cappel verenigd, over om hunne wapens indien dezelve niet alreeds zijn ingezonden, zelf nog in te zenden. Zal echter zoolange Zuidewijn en Nederveen met 's Grevelduin-Cappel verenigd blijven in mijne kwaliteit gebruik maken van het wapen van 's Grevelduin-Cappel hiervoor gemeld."wapen

Nadat nog enige correspondentie werd gevoerd heeft de Hoge Raad van Adel op 14 oktober 1818 aan de gemeente van 's Grevelduin-Capel het wapen verleend, zoals dat hierna is afgedrukt.
Merkwaardig dat de burgemeester een wapen aanvroeg en ook verkreeg voor de Gemeente van 's Grevelduin-Cappel en niet voor de staatkundige eenheid van die tijd, de gemeente Capelle. Nog merkwaardiger is, dat de Hoge Raad van Adel dan ook nog C a p e 1 schrijft, hoewel de burgemeester in zijn brief spreekt van C a p p e 1. Wellicht heeft de burgemeester toch nog teveel gedacht aan de oude situatie, toen Capelle bestond uit drie Ambachtsheerlijkheden, n.l. 's Grevelduin-Capelle, Nederveen (of Neerveen) en Zijdewinde (later Zuidewijn), temeer omdat de ambachtsheerlijkheden Nederveen en Zuidewijn blijkbaar een wapen hadden. Bij de keuze van het ontwerp van een wapen heeft blijkbaar ook één der verklaringen van de herkomst van de naam 's Grevelduin-Capelle hem voor ogen gestaan. Over deze herkomst bestond en bestaat nog verschil van mening, inzonderheid wat het woorddeel 's Grevelduin betreft. Sommigen menen, dat het een combinatie is van de namen van de geslachten Schrevel en Van der Duin, die beide ambachtsheer van Capelle zijn geweest. Anderen zijn van gevoelen, dat de heerlijkheid, die merendeels uit zandgrond en moeras bestond, waartegen in vroegere eeuwen het vloed- en zeewater spoelde, dientengevolge duinvorming zal hebben gehad althans op een duin zal hebben geleken. Derhalve zou er sprake zijn van een combinatie van de familienaam Schrevel (later 's Grevel geschreven) met een duin: des Schrevels duin.Een kapel (vlinder) op het duin moest dan de naam 's Grevelduin-Cappel volledig uitbeelden! Dit wapen is steeds door de gemeente Capelle gebezigd.

wapen1