Reizende expositie ‘Gegijzeld voor de vrijheid’ herdenkt Duitse moordpartij van 75 jaar geleden.
EXECUTIE VIJF GIJZELAARS IN BOSSEN GOIRLE NA AANSLAG OP TREIN.
15  augustus 1942. Een zwarte dag in de Brabantse geschiedenis. Diep in de bossen van Landgoed de Gorp en Rovert bij Goirle hebben Duitse SS-soldaten die dag in de vroege ochtend vijf gijzelaars doodgeschoten. In het gemeentehuis van Goirle begint dinsdag 15 augustus de expositie ‘Gegijzeld voor de vrijheid’ om deze gijzelaars te herdenken.
GedenksteenDeze reizende expositie is later ook te zien in de gemeentehuizen van Haaren en Sint-Michielsgestel en in het Provinciehuis in Den Bosch.  Bij de vijf gijzelaars ging het om mannen die door de Duitsers waren vastgezet als een soort ruilobject. Zou het Nederlandse verzet acties ondernemen tegen de Duitse bezettingsmacht dan zouden ‘preventieve’ gijzelaars worden gedood. Bij de vijf gijzelaars die in de Goirlese bossen zijn gefusilleerd gaat het om Willem Ruijs uit Rotterdam, Graaf Otto van Limburg Stirum uit Arnhem, Robert Baelde, Christoffel Bennekers en baron Alexander Schimmelpenninck van der Oye. Waarom juist deze vijf mannen is nog altijd een raadsel.
De executie van de vijf gijzelaars die gevangen gezeten hadden in Polizeigefangnis Haaren (het huidige Haarendael) en het latere Seminarie Beekvliet in Sint-Michielsgestel, gebeurde eigenlijk in het diepste geheim. Er werd ruchtbaarheid aan gegeven door publicaties van de Duitse overheid in de landelijke kranten, maar dat de mannen aan hun einde kwamen in de bossen bij Goirle werd niet onthuld.
Zonder Frans van Rooyen, destijds kelner in hotel Victoria in Tilburg, en de Goirlese jachtopziener Marinus van Heerebeek was de plek van de executie mogelijk nooit aan het licht gekomen. Terwijl Van Rooyen van Duitse soldaten die in het hotel sliepen hoorde dat er vijf Nederlanders gefusilleerd waren in de bossen bij Goirle, was jachtopziener Van Heerebeek bijna getuige van de executies. Toen hij in de nacht van de 15e augustus geweerschoten hoorde in de bossen, ging Van Heerebeek op onderzoek uit. Hij stuitte op een groot aantal Duitse soldaten, die met schoppen en houwelen aan de gang waren. Dit gebeurde vlak bij een geheime benzineopslagplaats van de firma Van Puijenbroek die overigens niet ontdekt werd. Later die ochtend zag de jachtopziener dat een groot deel van de grond was omgewoeld en weer bedekt met dennennaalden. Toen Van Heerenbeek enkele dagen daarna in de krant las dat vijf gijzelaars gefusilleerd waren, wist hij wat hij gezien had.
Hij stapte naar zijn werkgever Van Puijenbroek waarna ze samen op 23 augustus 1942 de plek van de executies bezochten. Ze vonden in de graven houten palen waaraan de mannen stonden vastgebonden voordat ze werden doodgeschoten. Ook vonden ze in ieder geval één lichaam. Omdat de Duitsers bijna dagelijks deze executieplek kwamen inspecteren, werden de graven weer dichtgegooid en spraken ze af niets te doen tot na de oorlog.
Na de bevrijding van Goirle – 27 oktober 1944 – duurde het nog een maand of zeven voordat actie is ondernomen. Nadat bedrijfsleider Smulders van Van Puijenbroek vlak voor kerstmis 1944 aangifte deed bij het Militair Gezag in Tilburg gebeurde niet al te veel. Zodra echter burgemeester Van Ginneken van Goirle begin juni op de hoogte werd gebracht kwam er vaart in de zaak. Op 9 juni 1945 werden de graven blootgelegd waarna op 15 augustus van dat jaar de eerste herdenking werd gehouden. Een herdenking die honderden mensen trok!

Aanslag
De vijf mannen zijn doodgeschoten ter vergelding van een mislukte aanslag met explosieven op een trein met Duitse soldaten. De explosieven ontploften te vroeg, er vielen geen doden. De Duitse generaal Christiansen vond dat de aanslag bestraft moest worden. Hij beval dat 20 Brabantse gijzelaars zouden worden geëxecuteerd, tenzij de daders zich vrijwillig zouden melden. Zijn baas, Reichskommissar Seys-Inquart, stelde een ultimatum en besloot uiteindelijk dat vijf mannen geëxecuteerd moesten worden.

Expositie
HerdenkingJaarlijks wordt een drukbezochte herdenking gehouden bij de executieplaats, waar nu, anno 2017, nog twee (opnieuw begraven) gijzelaars liggen. Dit zijn Alexander Baron Schimmelpenninck van der Oye en Mr. Otto Ernst Graaf van Limburg Stirum, de overige drie gijzelaars zijn door hun familie elders herbegraven.
De expositie bestaat uit zeven banners met informatie over de gijzelaars in het algemeen, hun leven tussen prikkeldraad, de aanleiding tot de fusillade, de ontdekking van de graven en de eerste herdenking. Daarnaast worden er voorwerpen en documenten getoond in vitrines en staat er een maquette van Beekvliet.
De expositie, een initiatief van Stichting Gijzelaars Beekvliet en Haaren, wordt mede georganiseerd door Gedenkplaats Haaren, Heemkundekring de Vyer Heertganghen en Cultuurstichting Karel van Veen.

Gegijzeld voor de vrijheid, expositie rond de gijzelaars én de herdenking executie gijzelaars van Haaren en Sint-Michielsgestel:
-    gemeentehuis Goirle 16 augustus – 7 september
-    gemeentehuis Haaren 11 september – 28 september
-    gemeentehuis Sint-Michielsgestel 2 oktober – 19 oktober
-    Provinciehuis Den Bosch 23 oktober – 9 november.

Entree is gratis.