‘Dat weet ik allang’, antwoordde een goede vriend, hij is inmiddels in de tachtig, op mijn voorstel om ook naar die lezing in Zidewinde te gaan.‘Dat heb ik zelf jarenlang, wel twintig jaar aan een stuk aan mijn leerlingen op de Ichthus Mavo verteld. Onze school stond in Vrijhoeve nog net niet bovenop de Zuidhollandsedijk, toen de grens, maar er wel vlak naast´.

Blij verrast was ik, dat hij er vanavond toch ook bij was. Bomvol was de Beatrixzaal met uiteraard veel van onze leden, veel dorpsgenoten en hoe kan het ook anders, heel wat belangstellenden uit de regio en zelfs van ver daarbuiten. Gespannen waren we wel. Wat krijgen wij vanavond te horen en te zien wat wij nog niet weten?

kaartRien Visser, die de presentatie zou verzorgen en Ad Wagemakers, die de gemaakte foto’s en landkaarten via de beamer zou tonen, moesten zich wel goed hebben voorbereid. En dat hebben ze gedaan. Ze moesten ook wel. De deskundigheid zat immers ook in de zaal! De meesten woonden al hun hele leven in het ‘grensgebied’! De één met zijn familie altijd aan de Brabantse kant en katholiek en de andere, generaties lang aan de Staatse kant van de grens en uiteraard protestant. Zij hadden hun historische kennis niet alleen uit de boeken! Het was hun generaties lang doorverteld! Maar toen, vooral omdat in de voorbije eeuwen het grensverkeer steeds intensiever werd, raakten onze voorouders het spoor natuurlijk nog wel eens bijster. Maar waar liep de grens tussen het hertogdom Brabant en het graafschap Holland nu eigenlijk precies? Dat werd dus smokkelen! Dat zit de mens toch in het bloed!? Én bij de Brabanders, ook bij de Hollanders? Uiteraard. Een ‘getuige deskundige’ in de zaal had het al vaker horen vertellen in ons dorp. Zout smokkelen vanuit een huis in Vrijhoeve vlak bij de grens naar Kaatsheuvel, net over de grens. Zout, niet te geloven, als het nou nog boter was geweest…En een mevrouw wist nog wat te vertellen van ‘de smokkelboerderij’ aan de Zuidhollandsedijk. Kan je nagaan! Helaas kwamen een aantal vragen, opmerkingen en antwoorden uit de zaal zonder microfoon jammer genoeg niet helemaal duidelijk door. Dat van dat zout zal ik dan ook wel verkeerd gehoord hebben.

Rien en Ad hadden afgesproken, de voormalige grens maar eens te gaan opsporen, om het ons vanavond haarfijn te kunnen vertellen en te laten zien ‘hoe het toen was’. Nou daar zijn ze ruimschoots in geslaagd. We hebben genoten. Wat een dagtochten waren daar voor nodig. Lopend, zelfs baggerend door de vette klei, over modderpaden, struikelend, glijdend. Zwoegend. Ook op de fiets en met de auto over ‘verharde’ wegen was het nog knap lastig. “Dat moeten jullie ook maar eens doen, adviseerde Rien, maar zo’n tocht wel goed voorbereiden hoor”. Honderden foto’s heeft Ad gemaakt en Rien maar noteren, voor ons. We hebben het vanavond allemaal gezien en gehoord. We hebben het meebeleefd. De ontdekkingstocht via de grens liep van west naar oost. In Willemstad zijn ze gestart en een maand later in Engelen was het eindpunt bereikt. Wat wij in een paar uur ‘allemaal’ gezien en gehoord hebben was nogal wat. Dan toch nog maar even een greep. We kwamen langs kastelen, forten, versterkingen en kerken en hier en daar een originele grenspaal. In Wagenberg was in 1325 een put gegraven, waar ten einde de herinnering aan de grensvaststelling levend te houden, een knecht, ene Art Matten ingeworpen werd. Toe maar. Die put werd een grensmerk. We vervolgden onze weg en kwamen langs de vestingstad Geertruidenberg. Door naar Oosterhout. Rondom het kasteel- de Slotbosse toren-  lagen vroeger veel bossen waar nu de woonwijken van Oosterhout liggen. Het verhaal gaat, dat hier ooit wel 225 eikenbomen zijn gekapt voor de bouw van de beruchte Spaanse Armada, die uit 137 schepen bestond. Ook de  bende van de Witte Veer kwam nog voorbij, die zich ooit verschanst had in de moerassen van het Ravensbosch hier vlakbij de grens, tussen ´s Gravenmoer, Waspik en Capelle. We liepen langs waterkeringen, sluizen, wielen en het Galgenwiel in Waalwijk.
Bij het eindpunt aangekomen door de grens van west naar oost te volgen waren heel wat kilometers afgelegd. Achtennegentig om precies te zijn. Een Wagemakers uit de zaal, geen familie van Ad, raadde mee en was er het dichtst bij. Hij kreeg een fles wijn.
 
En dan tot slot: de nieuwe dikke eikenhouten grenspalen in Waalwijk, Sprang-Capelle, Waspik en ‘s Gravenmoer al eens gezien? Juist, ze zijn bedoeld om de voormalige oude grens weer zichtbaar te maken. Een cultuurhistorisch project van het ‘Platform De Langstraat’.