Historische beelden in een bijzondere lezing over een verdwenen transportmiddel.
 "Met hond en hondenkar terug in de historie"

De heemkundevereniging Sprang-Capelle organiseert op donderdag 13 december een lezing over "MET HOND EN DE HONDENKAR TERUG IN DE HISTORIE". Deze lezing is in Zalencentrum Zidewinde, Julianalaan 1 te Sprang-Capelle en begint om 20.00 uur.

Nostalgiehondenkar met een verdwenen transportmiddel."

De spreker is Bert Willemen uit Rijen en zal de geïnteresseerden in een tijdsduur van ± 1½ à 2 uur het werk van de hond met de hondenkar laten herleven. Naast het vertonen van een PowerPoint presentatie worden er ook een aantal voorwerpen, publicaties en afbeeldingen [door de spreker zelf] meegebracht. Dit om meer over dit verdwenen transportmiddel uit het verleden te laten herleven. Ook wordt er uiteen gezet waar men nu nog de hondenkar zoal tegen kan komen.

Tijdens de lezing over het werk van de hond met de hondenkar wordt er een uiteenzetting gegeven, over hoe men tussen 1850 en 1962, in de verschillende beroepsgroepen met dit transportmiddel werkte. Een aantal beroepen die vroeger met de hondenkar een broodwinning verdienden, lopen als een rode draad door deze lezing. Ook komt het gebruik van de hondenkar bij de posterijen, in het leger, in de kunst, en in de reclame aan de orde. Een afzonderlijk onderdeel vormt de "Trekhondenwet", en de overtredingen die men zoal maakte. Bij het vertonen van de diaserie passeren een groot aantal unieke beelden van de verschillende hondenrassen en bastaarden, aan de ogen van de belangstellenden. Zo zijn er historische opnames te zien van het verdwenen ras "Matin Belge". Ook de voorouders van de rassen, Berner Sennenhonden, Bouviers, Deense doggen, Duitse herders, Groenedalers, Hollandse herders, Mechelse herders, bastaardrassen, enz., komen aan de orde.

De hondenkar.
Tot ver in de jaren twintig van de 20e eeuw kwam de hondenkar vrij algemeen voor. De trekkracht van de hond bleek de mens goed van dienst te kunnen zijn. Ingespannen voor-, ohondenkar2nder- of achter de kar liet de mens de hond voor hem werken. Allerlei lasten en vrachten werden zo per hondenkar vervoerd. Er waren allerlei soorten en maten. Hondenkarren waren vooral populair bij onder meer, bakkers, boeren, groenteboeren, kruideniers, looiers, marskramers, melkventers, petroleumventers, schoenhandelaren, slagers, visventers, enz. Vanaf de jaren dertig verdwijnt de hondenkar meer en meer uit het straatbeeld. Er waren andere vervoersmiddelen in zwang gekomen.
 
De hondenkar in dienst van "tante POS".
Door de Nederlandse posterijen werden ook trekhonden ingezet, officieel werd bij de PTT de hondenkar in 1912 ingevoerd. Bekend is echter dat in ieder geval al in 1850 honden werden gebruikt voor het vervoer van allerlei vrachten voor "tante POS".
 
De hondenkar in het leger.
In het kader van de oorlogvoering eind 19e eeuw/begin 20e eeuw werd de hond verschillende functies toebedacht zoals: koerier, bevoorrader en als verkenner. Door de leiding van het toenmalige Nederlandse leger, zijn allerlei plannen en studies gemaakt om de hond en de hondenkar te kunnen gaan gebruiken. Tijdens de jaren 1914-1918 vervulden ruim 1200 trekhonden hun militaire dienst in Nederland, soms onder de meest moeilijke omstandigheden. Bij de demobilisatie van het veldleger in de periode 1918-1919 werden ze
uitgespannen en verder afgedankt, en de trouwe "oudgedienden" trokken zo de burgermaatschappij in.
 
hondenkar1
De hondenkar in de kunst.
Een aantal kunstenaars heeft zich door de hondenkar laten inspireren. Diverse werken hierover zijn op schilderijen vastgelegd, andere in de vorm van tekeningen, of zijn door een beeld vereeuwigd.
 
De hondenkar in de reclame.
Een andere vorm waarin de hond en de hondenkar gebruikt werd, was voor reclamedoeleinden. "Plaatjes" van de hond met de hondenkar kun je tegenwoordig op de meest uiteenlopende plaatsen in de commercie tegenkomen, van op een broodzak tot op een nota van een restaurant.
 
Overtredingen met de hondenkar.
Om met zo'n hondenkar te mogen rijden moest men aan een aantal verplichtingen voldoen. Men had een vergunning nodig ingevolge de "Trekhondenwet van 1910". Er waren veel mensen die een vergunning hadden, en dus ook een hondenkar bezaten, waarvoor één of meer honden liepen. In de praktijk kwam het regelmatig voor, dat het met de wetsvoorschriften van de Trekhondenwet niet zo nauw werd genomen. De toezicht op de naleving van de wet was een taak van de politieagenten, gemeenteveldwachters, inspecteurs met opsporingsbevoegdheid, en rijksveldwachters. Uiteindelijk werd in 1961 bereikt, dat de trekhond wettelijk werd verboden. Op de laatste dag van dat jaar werden de laatste 32 dieren in dienst van hun baas voorgoed uitgespannen. Met de opheffing van de "Trekhondenwet" in 1962 trad de "Wet op de Dierenbescherming" in werking.
 
De hondenkar bij speciale gelegenheden.
Aan de hand van reacties blijkt dat de hond en de hondenkar nog bij veel mensen in Nederland en België leeft. Zo zijn er musea's die in hun collectie prachtige exemplaren van hondenkarren bezitten. De laatste tijd komt het ook steeds vaker voor dat men de hond en de hondenkar bij speciale evenementen kan bewonderen. Een aantal Belgische hondenkarliefhebbers heeft de "Vlaamse Trekhonden Vereniging met hond en kar" opgericht. Ook in Nederland was er een soortgelijke vereniging, namelijk het "Berner Wagli-team", op dit terrein werkzaam.
 

Informatie hierover is verkrijgbaar bij:

Bert Willemen

“Onderzoeker en verzamelaar van hondenkargegevens”

Laagstraat 103

5121 ZE Rijen [Nederland]

Tel: +31[0]161225665 [privé, na 18.00 uur]

Email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

MEDEWERKING GEVRAAGD VOOR GEGEVENS OVER HONDENKARREN.

Afbeeldingen, foto's, gebruiksvoorwerpen, instructies met betrekking tot de uitvoering van de “Trekhondenwet”, tekeningen, meetinstrumenten, diverse andere vormen van gegevens, van bijvoorbeeld:

-           bakkerwagens

-           bierwagens

-           mitrailleurwagens, gereedschapwagens of munitiewagens

-           petroleumwagens [of –karren] of oliewagens

-           postwagens

-           slagers

-           visventers

-           bijzondere beroepsgroepen met een hondenkar

-           ingespannen hondenkarren met meerdere honden.